Een paar links
https://techwontsave.us/
https://riseagainstbig.tech/learn-more/
https://fightchatcontrol.eu/
Hernieuwbare energie in Europa: Noorwegen springt er uit..
Denemarken werkt aan zijn digitale onafhankelijkheid
Het heeft sinds vorige zomer een traject richting LibreOffice gebruik..
Denemarken heeft een strategische keuze gemaakt om zijn digitale onafhankelijkheid te verzekeren. Iedere overheid in Europa die heeft gezien op welke manier Trump partijen onder druk zet om zijn agenda uit te voeren, inclusief de recherlijke macht of Amerikaanse Tech-bedrijven, zou toch twee keer moeten slikken. Zeker als ze dan beseffen dat hun kritieke IT systemen draaien op software van zo’n Amerikaanse bedrijven, of nog erger, dat alle data in de cloud van een Amerikaans bedrijf zit.
Uit gemakzucht is altijd de meest aanwezige lijn van software en online diensten gevolgd, maar gemakzucht is in deze tijd een slechte drijfveer.
Een aantal bedrijven en organisaties hebben wel hun huiswerk gemaakt, en hebben gekozen voor onafhankelijke alternatieven. Het voordeel voor Denemarken is dus dat er alternatievven zijn en dat er voorbeelden van gebruik zijn. En behalve licentiegelden valt er iets veel belangrijkers te winnen: software-onafhankelijkheid, controle over de eigen gegevens, controle over het tempo van installeren en updaten, de vrijheid om in sommige omstandigheden niet over te stappen op iets nieuws omdat aan de overkant van de wereld de top van een bedrijf beslist de stekker uit een produkt te trekken. En als het gaat over kosten, gaat het niet over de kost per gebruiker of per computer of per server enz. Het gaat over de keuze om een kost te doen, niet door een eenzijdig opgelegde licentieovereenkomst, waarbij 1 partij op eender welk moment kan beslissen het licentiemodel te veranderen, wat dan leidt tot niet gekozen financiële gevolgen; duurdere licenties, veranderd licentiemodel dat aanleiding geeft tot extra kosten, of verplicht overstappen naar een nieuw product van de leverancier zonder dat daar een nood aan was bij de gebruikers. Allemaal verborgen kosten die telkens zeer onaangenaam zijn voor een organisatie, omdat het zich op onvoorspelbare momenten en plaatsen voordoet. Bovendien is het vertrouwen ook een factor: we weten als aankoper niet wat voor verborgen functies in de software zitten, zoals backdoors die de veiligheid van de gebruikersgegevens in gevaar kunnen brengen.
Bij open source software kan een overheid twee onafhankelijke experts aanstellen die de open broncode onderzoeken, en er verslag over uitbrengen.
Soms zullen de beschikbare commerciële oplossingen niet voldoen aan de juridische verwachtingen van onze Europese gebruikers, of aan de Europese privacy-wetgeving, iets wat nu mogelijk soms nog genegeerd wordt. Of soms zal het gewoon niet exact tegemoet komen aan de noden, zonder vooruitzicht op verandering of aanpassing. Bij vrije software, die nog een stapje verder gaat dan alleen de broncode in te laten kijken, kan eender welke organisatie een expert inhuren om aanpassingen op maat te laten maken. En als die universeel nuttig zijn, en gedeeld worden, doen ook andere gebruikers er nog hun voordeel mee, een model dat snellere doorstromingen van verbeteringen op maat van de gebruikers toelaat.
Eens een overheid of andere organisatie tot die vaststelling komt, en de handen uit de mouwen wil steken, komt er een vervelende drempel in zicht. Of een paar.
- we zijn al afhankelijk van de bestaande commerciële oplossingen, dus het is te laat.
- de mensen zijn dit nu gewoon, dat gaan we niet veranderen, dat kost te veel moeite en tijd.
- onze IT diensten hebben niet de kennis om die andere software of oplossingen te ondersteunen.
- We zijn bang dat het niet lukt, en dan hebben we een nog groter probleem.
- Geen enkel bedrijf hier is groot genoeg om te doen wat wij nodig hebben.
Veel van die bezwaren zijn relatief, en gelden ook voor andere vernieuwingen die ingevoerd worden. Zo is de overgang van één office pakket naar een ander iets als verwisselen van merk van auto; de bediening is een beetje anders, maar met een nieuw model is dat soms ook zo, en dat is wel te overkomen.
Als de overgang niet super-dringend is, dan kan die ook geleidelijk gebeuren, op de gemakkelijkste plaatsen eerst, misschien zijn er geïnteresseerden die bv thuis al die bestaande alternatieven gebruiken, enz. Zo moet niemand bang zijn van de grote sprong, en zullen de eerste gebruikers aantonen dat het allemaal niet zo verschillend of moeilijk is aan de vogende.
Te laat? Als het kalf al verdronken is, tja dan is het verdronken, en dan zal het bv in onbruik geraakte produkt ook geen eeuwige ondersteuning meer krijgen van de oorspronkelijke uitgever ervan, als die nog bestaat. Die kan bv overgenomen zijn door een concurrent, die dat bepaald produkt van de markt haalde om zijn eigen produkt op te dringen. Dan kan deze overgang misschien een aanleiding zijn om aan een duurzamere vervanging te werken, waarvan de kost niet veroorzaakt wordt door deze transitie, maar door slechte keuzes of ongelukken uit het verleden.
De ondersteuning: een IT dienst die het niet aan kan om iets nieuws te leren gebruiken en onderhouden, zal werk hebben aan opleiding, en/of aan een mentaliteitswijziging. De IT moet in functie staan van de organisatie, en als dat méér het geval is, dan is dat ook voor IT beter, en kan het meer voldoening geven. De IT afdeling zal waardevoller zijn. Wat zeker is: een IT dienst krijgt meer mogelijkheden om problemen op te lossen omdat ze niet beperkt zijn tot de beperkte oplossingen die de leverancier aanbiedt. Voorheen werd de IT dienst door leveranciers gedwongen tot verandering en vernieuwing, en nu kunnen ze zich laten leiden door hun gebruikers in plaats van door hun leveranciers.
Op gebied van besturingssystemen zou het voor Europa echt een interessante beweging zijn om over te stappen op Linux als basis voor computers, zowel servers als desktops of laptops, en misschien zelfs tablets en smartphones. Want Europa heeft nooit een eigen Microsoft gehad, maar Europa heeft wel verschillende eigen onafhankelijke Linux distributies gehad. Er was waarschijnlijk geen Belgische Linux distributie, maar wel zeker Franse, Duitse en spaanstalige Linux distributies. Helaas was er toen weinig aandcht voor digitale soevereiniteit, en de meeste daarvan zijn verdwenen of samengegeaan met andere distributies. Helemaal verdwenen zijn ze nooit, integendeel, sommige bleven verbeteren en traag groeien, en zorgen er nu voor dat Linux toch een aantal zichtbare procenten van de computergebruikersmarkt uitmaakt.
Voor Europa is dit een kans: als de kern van waar je computers op draaien niet een controleerbaar betrouwbaar platform is, geef je je eigen sleutels doorlopend uit handen. Europese organisaties kunnen starten met wat kant en klaar bestaat, en er voor zorgen dat door een groter aantal gebruikers daar een bloeiende Europese sektor uit kan groeien, die onderling versterkend werkt.
Het grootste risico is het gebrek aan aan vastberadenheid en overtuiging, gebrek aan moed om de knoop door te hakken, en het werk stap voor stap uit te voeren.
Er is zeker een grote opdracht weggelegd voor het onderwijs, op alle niveaus. We zijn stilaan afgezakt naar een softwareslavernij: computers zijn vervangen door apparaten waar een gebruiker de meest passieve rol krijgt: gebruiken van voorgeïnstalleerde apps die uit een voorgeïnstalleerd kanaal komen.
Er moet terug een mentaliteit komen van alles zelf in handen durven te nemen, hoe fout het daarmee ook kan gaan.
Als daar door heel het onderwijs verticaal voor gekozen wordt, brengt elke stap de volgende vooruit, en kan een hoger niveau een waardevolle terugkoppeling bieden naar een lager. Een probleem op een lager niveau kan een case vormen voor het hoger niveau.
In de eenvoudigste vorm betekent het dat je altijd op zoek kan naar een andere compatibele open source of free software oplossing, want er is geen monopolie, en variatie is is net als in de genetica een voordeel.
Op hoger niveau of bij meer gespeialiseerde studenten kan dat gaan tot: Staat deze software je niet aan? Verander hem dan! Pas hem dan aan! Kijk wat het moet doen en schrijf iets beters! In plaats van frustratie met softwarebeperkingen krijg je dan een spiraal van verbetering en kennisopbouw.
Uitzending do 18:00 ** December 25th, 2025 by wim.webgang **
