WebGang/CityGang

Eindejaarslijstjes

Natuurlijk duiken weer de Eindejaarslijstjes op, ook in de Linux en free software wereld. Meestal aangevuld met titels als “Wordt 2026 het jaar van de Linux desktop?”. (wedden dat dat binnenkort op de cover van een of ander magazine of redactionele column staat?)
Vooral die laaste beginnen de keel uit te hangen wegens niet origineel, niet relevant, en misschien zelfs niet wenselijk.
Meestal gaat het in de richting van “er zijn te veel verschillende Linuxen”, of “er zijn te veel verschillende desktops voor Linux”, doorgetrokken naar “package managers”, containerisaties, enz.
Want als we rondkijken waar het wel gebeurd is, op de smartphone, dan moeten we ons afvragen of we dat dan zo’n voorbeeld vinden. Ja, android smartphones draaien op Linux. En ja, het is gemakkelijk, het systeem staat bij aankoop vooraf geïnstalleerd. Maar tegelijk zie je de bedreiging voor de vrijheid van de gebruikers: geen keuze van besturingssysteem, en de toepassingen komen van een centraal systeem, dat gecontroleerd wordt door 1 speler, Google in dit geval. En wie op zijn Android smartphone een ander systeem wil installeren (want ja dat kan) zal best moeite moeten doen. We zitten terug de facto met een platform-monopoly.
Laat ons eens kijken waar het anders gegaan is, en ook hier is het weer bij het ontstaan van een nieuw soort apparaat, dat er een opening ontstaat naar meer vrijheid. Ons voorbeeld heet Raspberry Pi. Een op dat moment niet hardwareplatform, met een eigen hardwarecombinatie, en een specifiek toepassingsgebied. Het systeem dat door de Raspberry Pi foundation als standaard wordt voorzien is een afgeleide van Debian. Maar je moet het systeem niet bij je Raspberry Pi kopen, je kan ook een lege Pi kopen, en er een ander systeem op instlalleren via de SD kaart. Of een voorgeïnstalleerd SD-kaarte met een systeem kopen, dat je er gewoon in kan pluggen om te starten. Er zijn bekende Linux distributies als openSUSE en Ubuntu die een Raspberry Pi versie uitbrengen, die je gratis kan downloaden om uit te proberen of te gebruiken, naast voorgeprepareerde SD-kaartjes van een fabrikant van randapparatuur die het levert bij een pakket waar een Pi in zit, of de systemen apart verkoopt op SD kaart.
Dit is een keuzevrijheid van besturingssysteem die we missen bij de pc’s, smartphones en tablets.

iRobot faillissement

Het kwakkelende iRobot, dat roomba robot-stofzuigers maakt, staat op de rand van de afgrond. Alle hoop was gevestigd op de overname door Amazon, voor 1,7 miljard dollar, maar de Amerikaanse autoriteiten zagen dat als een verdere machts- en marktconcentratie die schadelijk zou zijn voor de consumenten.
De overname ging niet door, en iRobot kwam in de woelige waters van de handelsoorlog van Trump terecht. Ze hadden om overeind te blijven een aantal aktiviteiten verlegd naar het buitenland, en nu werden ze geraakt door de invoertarieven van Trump. Mogelijk zijn die de nekslag voor het bedrijf, waarvan de resten nu in handen zullen komen van een Chinese fabrikant van huishoudtoestellen.

Nvidia kerst-aankoop

De kerstaankoop van NVidia bestaat uit activa van Groq voor twintig miljard dollar. Groq ontwikkelt geïntegreerde schakelingen die afgestemd zijn op gebruik door AI. Deze ASICs zijn meer bepaald een schakeling voor gebruik in inferentieprocessen, een onderdeel van AI berekeningen.
Ze noemden die de Language Processing Unit. Ze hielden bij het ontwerp rekening met data paralellisme – eigen aan AI bewerkingen.
Voor de productie van de tweede generatie LPU sloten ze een samenwerking met Samsung.
Het bedrijf Groq werd in 2016 opgericht door ingenieurs die bij Google hadden gewerkt. Het gebruikt open-source lange language models die publiek toegankelijk zijn via hun website.
Het is de grootste investering van NVidia tot nu toe.

(ASIC= Application Specific Integrated Circuit)

Spotify gelekt

Spotify werd geconfronteerd met een enorme lek. De groep die zich “Anna’s Archive” noemt, heeft een lijst met gegevens over nummers gepubliceerd die ze zeggen “gearchiveerd” te hebben van Spotify.
Ze zeggen teksten te willen bewaren voor de toekomst.
Er zit muziek in hun pakketje van Spotify van 2007 tot 2025.
Behalve de gegevens over de muziek, zo’n 256 miljoen records, zouden ze ook de muziekbestanden zelf afgehaald hebben, alles bij elkaar voor 300 Terabyte.

Ze zouden gewone gebruikers accounts gebruikt hebben, plus een of andere onbekende hack die Spotify ondertussen onmogelijk heeft gemaakt.

De site zelf, annas-archive.org is bij ons trouwens geblokkeerd door een “content blocked” melding, met een logo van het ministerie economische zaken, dus het zal geen digitale jukebox worden voor onder uw kestboom.

compiled by BCP v.0.7.1

Arduino App Lab als CLI
Vorige keren hebben we de arduino Q gebruikt als computer, desktop met de programmeeromgeving Arduino App Lab erop. Het wonderlijke is dat er ook een CLI versie van bestaat, of meer nog, dat het eigenlijk een CLI programma is. De desktopversie roept de CLI versie aan. Je kan, zowel vanop afstand, als in een terminal, de CLI versie starten met arduino-app-cli, en dan een optie om iets te doen, bv een lijst van de voorbeed-apps tonen:
arduino-app-cli app list
Dit geeft de lijst van aanwezig apps, met id, naam, icoon, de status (stopped/running) en een boolean “example” true. (1)
of een applicatie starten (en het is handig dat TAB-name competion werkt):
arduino-app-cli app start examples:blink
waarna je een hele hoop bewerkingen ziet voorbijrollen tot een melding: “App “Blink LED” started successfully.
In de lijst met apps () staat ze dan ook als “running”.

(1) Die laatste kolom zegt of het een ingebouwd “example” is (True), of niet (False), wat bv het geval is voor een app die je zelf maakt, of als je een voorbeeldapp kopieert om er zelf wijzigingen aan te doen (de example apps zijn read-only).
Als je een kopie maakt van een app, en die start, krijg je in de status:

user:copy-of-blink-led Copy of Blink LED o running false

Gvd, PWM!

Een eigen voorbeeld: een led zacht aan en uit laten gaan met PWM: zelfs eenvoudige code uit bestaande PWM projecten konden me niet tot een werkende app brengen.
Tot ik iets las in een commentaar op een forum:

… remove pinMode(pwmPin, OUTPUT); from the setup() …
It is a known issue…

https://forum.arduino.cc/t/analog-pwm-output-failure/1412752
Met die kennis lukt het dan toch om een led te doen gloeien: “Fade LED analog PWM” begint met pinken, en vervolgt met aan/fade-uit.
(mijn Fade LED derived from blink LED waarbij ik de waarde vanuit pythons stuurde lukte niet zo goed en crashte de desktop/IDE)

Matrix logo
Ik vond geen werkende manier om tekst naar de matrix te schrijven, maar je kan wel zelf letters (of logo, icoon,..) maken op een “digitale” manier.
Ik maakte een “LED matrix logo” voor het monochroom blauwe led-veld, en ontdekte ook een manier om toch variatie in te brengen door de lichtintensiteit aan te passen per pixel. Zo kan je doen alsof er een tweede kleur is bv, of grijswaarden maken.

Ik heb verschillende voorbeelden een beetje aangepast: copy of air quality on LED matrix, Copy of UNO Q Pin Toggle, Weather app.

Ontbreeksoftware
Naast de programmeeromgeving van Arduion “App Lab” heb je misschien nog een paar hulpmiddelen nodig om bv snel een (configuratie-) bestand te wijzigen of nota te nemen van wat je aan het doen bent in een “log.txt”.
- ten eerste is er geen lichtgewicht editor voor de desktop voorzien. Mousepad is wel makkelijk af te halen uit het softwarebeheer. (1)
- ik haal ook mc af (midnight commander) voor CLI edit van config bestanden en zo. (alternatief voor nano) (2)

Vanop afstand
- ik kan niet inloggen vanop afstand, het lijkt of de ssh deamon niet draait, Dat kan aan de keuze liggen in het begin: daar heb ik standalone gekozen.
- de voorbeelden met aktiveren alle ouputs van de UNO via een webinterface werkt wel, ook vanop een andere computer.
- weer app “weather app” werkt ok
Ik gebruik de CLI om te checken:
arduino-app-cli system network-mode status

disabled

arduino-app-cli system network-mode enable
heel lang niets .. dan:

network mode enabled and started

En inderdaad, ik kan nu inloggen vanop afstand met de gebruikersnaam en wachtwoord van de Q.
Dan kan je de CLI applicatie gebruiken om voorbeeldprogramma’s te starten enz.

Andere software:
- (1) Mousepad
- (2) midnight commander (CLI)
- Gambas3 voor programmeren (CLI en desktop: test programma’s).

Links
https://docs.arduino.cc/tutorials/uno-q/user-manual/ algemene handleiding Arduino Q
https://github.com/arduino/ArduinoCore-zephyr/blob/0.52.0/libraries/Arduino_LED_Matrix/src/Arduino_LED_Matrix.h Matrix Lib verwijst naar ArduinoGraphics.h (werkt alles voor Q?)
bv Arduino_LED_Matrix/examples/Basic/Basic.ino
https://github.com/arduino-libraries/ArduinoGraphics/blob/master/keywords.txt Graphics Lib
https://ledmatrix-editor.arduino.cc/ matrix ontwerp online (of gebruik een libreoffice werkblad, of Gambas3 pixel editor).
https://forum.arduino.cc/t/analog-pwm-output-failure/1412752 waarom PWM niet werkt
https://docs.arduino.cc/built-in-examples/digital/BlinkWithoutDelay/ ander manier van pinken van led
https://forum.arduino.cc/t/how-to-make-one-section-of-a-code-loop-5-times/162817/3 herhalings-lus in sketch

De teugels gevierd

Nu Trump de teugels viert voor financiële diensten, spoeden een aantal bedrijven zich om in dat gat te springen. Zo heeft PayPal een aanvraag ingediend om een bank te worden. Ze hebben ook al een idee wie die bank gaat leiden: Mara McNeill, die vanuit de luchtmacht naar de automobielsector is geëvolueerd, en heeft daar een financiële carriere gemaakt, waarbij ze ook raadgever voor de regering was tijdens Obama. Zij zou baas worden van PayPal Bank.

En JPMorgan Chase gaat blockchain technologie gebruiken met een investeringsfonds in Ethereum. Wie mee wil instappen moet beschikken over een investering van minstens 5 miljoen dollar. Instituten mogen instappen vanaf 25 miljoen dollar.

Soundcloud VPN probleem

Soundcloud, een muziek streaming dienst, heeft te maken gehad met een verstoring van hun diensten. Zij gebruiken VPN verbindingen voor hun klanten, maar daar waren ook onderbrekingen te merken de laatste dagen, waarbij klanten niet konden verbinden.
Het probleem bleek echter groter te zijn dat onderbreking van de dienstverlening: ze hebben te maken met een inbraak in hun systemen. Daarbij is een database gekopieerd met gebruikersgegevens, mogelijk tot 1/5 van alle gebruikers zouden getroffen zijn, toch tientallen miljoenen accounts. Er zouden geen wachtwoorden of financiële gegevens bereikt zijn, maar wel e-mail adressen van gebruikers, samen met andere profielinformatie.

Firefox146

Firefox 146 is uitgekomen op 9 december, met ondermeer betere Wayland ondersteuning.
De beta-versie kwam in november uit.
Firefox blijft ook een ESR versie uitbrengen voor oudere computers, wiens systeem niet meer door de oorspronkelijke systeemleverancier ondersteund wordt. Dat verlengt de levensduur van heel wat computers.
Firefox wordt gemaakt door de Mozilla foundation, een non-profit die al lang meedraait, maar het niet altijd gemakkelijk heeft, bv omdat de financiële steun die ze krijgen opdroogt.

Er is nu een nieuwe baas aangesteld om Laura Chambers te vervangen, die als interim CEO Mozilla door een woelige periode leidde. Anthony Enzor-DeMeo is de nieuwe CEO, en die leidde voorheen het team dat de Firefox browser maakte.
Hij kondigde aan dat volgend jaar een “AI mode” in Firefox zal zitten. Daarbij zal de gebruiker kunnen kiezen tussen verschillende aanbieders van AI, in plaats van automatisch bij één bepaalde uit te komen. Er zullen ook open source AI modellen gebruikt worden, en sommige zullen bij de Mozilla cloud draaien. Mozilla gaat niet zelf AI maken of trainen, en zo kunnen ze vanuit een neutraler en onafhankelijke positie de gebruiker de middelen geven om de AI af te zetten of in te stellen naar eigen wensen. Ook op privacy en het vertrouwen van de gebruiker wil de nieuwe CEO verder inzetten, met een Mozilla VPN integratie volgend jaar.

“Firefox 146 Now Available With Native Fractional Scaling On Wayland”

https://www.firefox.com/en-US/firefox/146.0beta/releasenotes/

https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Mozilla/Firefox/Releases/146

https://ftp.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0/

Vergaderen

Vergaderen kan het welzijn van werknemers schaden, zegt een artikel op Phys.org, zo’n beetje de slashdot van de wetenschap.
Managers zouden 23 uur per week vergaderen. En dat zijn niet altijd productieve vergaderingen, dikwijls niet zelfs, vraag maar aan de deelnemers.

Updates
Terwijl ik aan het werken was kwam er weer een update binnen voor arduino-cli (nl versie 0.2.4). Ik installeer die met plezier (hopelijk lost die bugs op).
Nog een keer later weer een update, ondertussen zijn we aan versies 0.8.0 voor de cli en 0.3.0 voor app-lab)

Arduino Uno Q, Linux, App Lab

Als je de foto klikt om te vergroten zie je:
- scherm waar App Lab op draait en het Uno Q Pin Toggle voorbeeld gestart is.
- onderaan het scherm de balk van het Linux systeem met knoppen voor starten van een terminal emulator (cli), filemanager, browser enz (bovenaan het scherm is er ook een menubalk, hier niet zichtbaar).
- daarvoor: ter vergelijking een Arduino Q (2GB) naast een Raspberry Pi 5 (2GB), beiden niet aangesloten
- voorgrond: Arduino Uno Q aangesloten met de usb-connectie (groene led), en via jumper kabels uit de headers verbonden met ..
- een breadbord met drie leds voor demo van de voorbeeld app “Uno Q Pin Toggle”

App Lab examples
- weather app en air quality app: deze voorbeelden gebruiken informatie afgehaald via internet, en symobolisch voorgesteld op de matrix display. Ze zijn een goede demonstratie van een python programma op de MPU, en een sketch om het weer te geven via de MCU op de LED-matrix.
- “Blink LED with UI” en de pin test werken allebei met een web-interface, die vanuit de python code wordt aangestuurd, en een sketch die de leds aktiveert. Hier voel je al dat de web-interface extra tijd nodig heeft om op te starten, eigenlijk is 2 Gb geheugen te weinig om een programmeeromgeving en ook nog een webbrowser te draaien, waardoor die soms ook crasht.
ps: je kan ook vanop een andere computer op het netwerk de web-interface laden via een browser; en dan vanop afstand besturen; je moet als URL het ip-address geven, plus de poort (zelfde als op localhost), bv http://192.168.129.83:7000/
- classify images met AI werkt niet, of zodanig traag dat het niet werkt. Als de IDE de app start, merk je dat het systeem het moeilijk heeft om ook nog de Chromium webbrowser te starten, en als je daar dan een bestand moet uploaden hangt het zo goed als vast. De browser crasht meestal, waarschijnlijk door te weinig geheugen. Soms komt de pagina op, maar bij het uploaden van een beeld crasht hij dan. Zelfs een piepklein png bestandje (126 bytes) met een zon krijg ik niet geüpload, of wel maar het wordt niet getoond (of is dat normaal?). Het wordt onderzocht en niet gevonden.
Ik probeer ook eens met een kat van wikipedia, maar ook geen success (die is nog groter: 13 k). Die wordt nu wel getoond; “Run Classification” … maar wordt niet herkend (op 50%). Met 0.05 % wordt een “tiger cat” gevonden met confidence 43%, naast 9.5% voor een “tabby” (wat ik eerder denk dat het is) en een “Egyptian cat”.

A van “Arduino”, Q van Qualcomm: “Uno Q”

Uitpakken en aansluiten van een Arduino Uno Q, een Single Board Computer zoals de Raspberry Pi? Nee, je hebt een usb-C hub nodig om alle poorten bij te maken die je nodig hebt (usb toetsenbord, usb muis, hdmi, stroom, netwerk eventueel).

De installatieprocedure is vooral leuk om een wachtwoord in te stellen, en nadien je af te vragen of het systeemtoetsenbord veronderstelt een Qwerty of een Azerty te zijn. Misschien staat de Q voor Qwerty? Of toch voor de processor van Qualcomm.

Daarna start de programmeeromgeving van Arduino App Lab in versie 0.1.2.

Foto: w.webgang

16 in Europa

De site van het Europese parlement publiceerde een artikel over de minimumleeftijd voor jongeren om sociale media en AI te mogen gebruiken. Woensdag namen de parlementsleden een motie aan over het mentaal welzijn van jongeren in verband met online risico’s.
Ze stellen voor om de minimumleeftijd voor gebruik van sociale media op 16 te brengen in de EU. Hetzelde ook voor diensten om filmpjes te delen en Kunstmatige Intelligentieplatformen. De controles die de sites uitvoeren op de leeftijd mag anderzijds dan weer geen inbreuk op de privacy van de jongeren zijn.
Ze roepen op om aktief de toegang te weren voor verslavende praktijken, sites die niet voldoen aan de Europese wetgeving, ban op gokspelen en beloningssystemen, bescherming tegen commerciële uitbuiting en kidfluencing, waarbij kinderen gebruikt worden om een doelgroep van kinderen te beïnvloeden. Meer is te lezen in het rapport A10-0213/2025, af te halen als pdf: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-10-2025-0213_EN.pdf

https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251120IPR31496/children-should-be-at-least-16-to-access-social-media-say-meps

Chip oorlog

Als Bart De Wever denkt dat België in een moeilijke positie zit met de bevroren tegoeden van Rusland, kan hij een schouder gaan zoeken in Nederland.
Daar hebben ze een conflict met China, dat stilaan ontaard in een handelsoorlog.
Nexperia is een bedrijf in Nederland dat chips maakt voor de autoindustrie en de medische wereld. Het bedrijf, Nexperia, is opgekocht door Wingtech, een beursgenoteerd Chinees bedrijf.

We hoorden sinds de corona crisis en voorbije jaren regelmatig spreken over een tekort aan chips voor de automobielindustrie in Europa, waardoor die hun productie soms moesten stilleggen, en onafgewerkte auto’s op de parking stapelden zich op. Het zou de Europese auto-industrie in 2021 en 2022 ongeveer honderd miljard euro aan toegevoegde waarde gekost hebben.

Dat tekort is blijven sluimeren, al was het maar door de toename van de vraag: er zijn chips nodig om al de communicatiesystemen in auto’s te sturen, er zijn chips nodig voor al de sensoren in de auto’s, en electrische auto’s hebben een hoop electronica nodig voor het beheer van de batterij; er is dubbel zoveel electronica nodig als voor een benzinewagen. Een moderne auto bevat voor zeker zeshonderd euro aan chips.

De Nederlandse regering greep in op chipfabrikant Nexperia, en kwam zo in conflict met China. De minister van Economische zaken beriep zich op de “wet beschikbaarheid goederen” uit 1952, om in te grijpen in de “bestuurlijke tekortomingen” van het bedrijf. De CEO van het bedrijf zou geld doorsluizen naar andere Chinese bedrijven die verlieslatend waren, en zou bestuurders onslagen hebben die hem daarop aanspraken, en zo de controle op het bedrijf centraliseren. Ondertussen vloeide er kennis naar andere ondernemingen waardoor de relevantie van de Nederlandse vestiging in het gedrang zou komen. Dat de Nederlands overheid daar gevoelig voor is komt misschien ook omdat het bedrijf nog een verre uitloper is van een tak van Philips. Nexperia in Nijmegen is een afdeling van het vroegere NXP Semiconductors , waar het Chinese Wingtech in 2019 aandeelhouder van werd.
NXP Semiconductors is de vroegere halfgeleiderdivisie van Philips. Philips Semiconductors nam in 1999 VLSI Technologies over en splitste in 2005 zijn Semiconductors afdeling af tot onoafhankelijk bedrijf, dat zich in 2006 NXP Semiconductors noemde. Nog een paar jaar later, in 2010 trok het naar de beurs. Dan volg een periode van overnames en ook verkoop van sommige onderdelen, dikwijls aan Chinese bedrijven of investeringsmaatschappijen.
In 2016 verkoopt NXP het onderdeel “Standard Products”, dat later Nexperia gaat heten. Het komt grotendeels in handen van een investeringsmaatschappij van de Chinese staat.

Database van soldaten

Er is op internet een database opgedoken met gegevens over duizenden Engelse sodldaten. Toch maken de Britten zich niet ongerust, het zijn gegevens over sodaten in de middeleeuwen. In 2009 werd begonnen met gegevens uit allerlei geschriften in kaart te brengen in de database. Nu bevat ze gegevens van honderdduizenden soldaten van de periode 1369 tot 1453.
De meeste gegevens komen uit archieven van de betalingen van soldaten. Ook de wapenuitrusting werd in beeld gebracht. De militaire carriere kan soms meer dan twintig jaar gevolgd worden.
De gegevens werden ook gecombineerd met andere archiefstukken, bv notariële of juridische documenten die aangeven op welke manier de bezittingen van een soldaat in het buitenland ondertussen beheerd werden.
Of stukken van een rechtbank over een dispuut.

De database draait bij de universiteit van Southhampton.

Als je zelf op zoek wil naar een Engelse overovergrootouder uit de middeleeuwse geschiedenis die vocht tegen de Fransen:

https://www.medievalsoldier.org/

compiled by BCP v.0.7.1