WebGang/CityGang

Deze computer in een toetsenbord is een klein meesterwerkje.

Hoewel hij op het eerste zicht lijkt op de pi400 of de pi500, is het een helemaal ander toestel. Het is veel zwaarder, steviger, beetje hoger ook, en breder waardoor de toetsen iets verder uit elkaar kunnen staan. Dat typt gemakkelijker dan bij de 400/500 reeks. De toetsen zijn hoger, zacht glad, en hebben een heel duidelijke klik, je voelt ze beter reageren dan de vorige versies. Bovendien zijn de toetsen verlicht. Je kan dat gemakkelijk instellen door een toetsencombinatie FN + F4 (roteert de verschillende toestanden).

Licht
Je ziet het al als het toestel stroom krijgt, dan licht de rechtsboven knop op, wat de aan/uit knop functie accentueert. Die wordt groen als het toestel in werking is, en zal door zachtjes van intensiteit te veranderen ook een toestandswijziging aangeven (HD aktiviteit? Netwerk? Tijdens installatie van software beweegt die in ieder geval intens, dus schrijf/lees zal er al zeker bij zijn.)
Het enige gevaarlijke daar is dat de toets ernaast de delete toets is, dus wel opletten dat je niet meer delete dan de bedoeling is door je computer per vergissing af te sluiten.

Als je een beetje snelheid haalt op de toetsen, wordt je beloond met een lichtshow onder je vingers. Niet willekeurig druk ronddraaiend, het lijkt het of het toetsenbord een verhoogde aktiviteit aangeeft op bepaalde gebieden van je toetsenbord. Het lijkt echt of je toetsenbord warm wordt. Of je beloond wordt voor je werk.
Als je stopt met tikken dooft het licht weer langzaam uit.
Als er aktiviteit is wordt het op die plaats eerst donker paars, als je meer tikt evolueert dat naar lichter blauw. Als je blijft doorgaan gaat het naar groen, verder naar geel en als je echt niet te stoppen bent wordt het oranje tot rood. En omgekeerd als de aktiviteit vermindert of stilvalt.
Ik ben een beetje toevallig in deze stand terechtgekomen, het is de laatste roterende stand en ik dacht terug in de gewone uit-stand te zitten.

Aan/uit
Als je de Pi 500+ afsluit (via het menu of met een druk op de aan/uitknop wat het sluit-menu toont), wordt de groene power knop rood (dat komt overeen met het gedrag van de power led bij de raspberry Pi 5). Je ziet daarmee dat de voeding nog aangesloten is, en de Pi kan ook zo weer opgestart worden. Als je de stroom echt onderbreekt (stekker uit of schakelaar op stekker af) dan dooft stilaan de rode led in de power knop.
Als je terug stroom geeft wordt die weer groen; de Pi start automatisch op. Ik zou verwachten dat die rood wordt en wacht op een start bevel.
Met rode power knop, uitgeschakeld maar met stroom aangesloten, reageert de pi ook niet meer op de led-mogelijkheden van het toetsenbord; bij het starten daarentegen onmiddellijk wel; het is duidelijk dat dat een aparte sturing moet zijn.

De nieuwe pi 500+ is duidelijk dikker (hoger) dan de vroegere pi 500; een gevolg van de keuze van het toetsenbord: meer beweginghoogte zorgt voor duidelijkere aanslag, en bijhordend geluid.
(foto’s: w.webgang)

FSF librephone : https://www.fsf.org/campaigns/librephone
3:43 Rob Savoye.

Interview door ondermeer Zoë Kooiman, ze intervieuwt de projectleider Rob Savoye, en af en toe is er een tweede interviewer, te herkennen aan het stofzuigergeluid (je hoort wanneer zijn kanaal aktief wordt, vermoedelijk John Gilmore? Nee, “Greg”; Greg Farough).
- Uitleg over BLOBS in de telefoon die moeten vervangen worden, wat BLOBS zijn…
- Moeilijkheden herkennen bv met de keuze van hardware.
- Oproep om te helpen met de vele aspecten van het werk.

https://www.fsf.org/news/librephone-project

https://fsf.org/campaigns/librephone (20:58′ Zoe Kooiman podcast met interview Rob Savoye)

https://librephone.fsf.org/

#librephone irc on irc.libera.chat.

https://www.replicant.us/

En in deze tabel ontbreekt dan nog de Europese Jolla/Sailfish phone:

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_open-source_mobile_phones

Librephone

De Free Software Foundation (afgekort FSF) heeft voorbije dinsdag (14/10) in Boston het Librephone project aangekondigd. Het lijkt daarmee misschien op weer een aankondiging van een Linux smartphone, maar dat is het niet, het gaat niet over een toestel maar over het besturingssysteem en de software.
Een echt vrij besturingssysteem en software voor smartphones staat bij de FSF al op de agenda sinds 2017. Het werd immers duidelijk dat de smartphone steeds meer het apparaat wordt dat mensen gebruiken voor dingen waarvoor ze vroeger een computer gebruikten, en de software vrijheid die ze hebben op de pc is niet voorhanden op de smartphone.

Op het eerste gezicht zag het er goed uit bij de opkomst van de smartphones, want als basis van de meeste smartphones werd Linux gebruikt, in de verpakking van Android. Maar die Android werd juist het probleem, want hoewel het oorspronkelijk ook als open source gepositioneerd werd, voldeed het niet aan de strengere eisen van “vrije software”, nl het recht om het systeem te bestuderen, code zelf te wijzigen, en te delen zoals door de GPL vrije software licentie beschreven.

Nee, Android evolueerde steeds verder naar een schakel in een geslotener ecosysteem van Google.

Er werden door vrije software programmeurs verschillende projecten opgezet om een smartphone operating systeem te maken, maar die stuitten dikwijls op het probleem dat de fabrikanten van componenten van de hardware geen informatie vrijgaven die nodig was om alle onderdelen van de smartphone aan te sturen, waardoor de projecten dikwijls eindigden met een gebrekkig functioneren.

Anderen als Jolla brachten dan maar een eigen apparaat op de markt met hun Linux besturingssysteem “Sailfish”, maar dat was in het woelige hardwareklimaat van de smartphones, met de strijd om productiecapaciteit bij de hardwarefabrikanten, ook geen langdurig leven beschoren. Ze plooiden zich terug op het maken van een Sailfish systeem dat op een bepaalde reeks modellen van andere fabrikanten geïnstalleerd kan worden.

Er waren ook projecten om vanuit het open source deel van Android te starten, en daar stilaan alle niet-open source of niet vrije software te vervangen door eigen nieuwe geschreven stukken die in de community gedeeld werden.

De FSF, die vroeger ook al Replicant steunde, ziet al die initiatieven, en denkt net nu dat kleine stukje extra te moeten doen om het doel te bereiken, hoewel ze zelf begrijpen dat het misschien niet gegarandeerd snel zal gaan.
Ze hebben Rob Savoye geëngageeerd om het probleem aan te pakken. Hij heeft als ervaren ontwikkelaar kennis opgedaan bij DejaGNU, Gnash, OpenStreetMap en andere projecten.
Hij bekijkt nu de onvrije stukjes code, die soms in de hardware van de apparaten ingebakken zitten, en concentreert zich op de basis die gelegd werd door het LineageOS project.
Ze zullen op zoek gaan naar apparaten die zo weinig mogelijk onvrije blobs bevatten, en die proberen te inverse-engineeren en er eigen vrije stukken software voor in de plaats te zetten. Die kunnen ook door de andere vrije softwareprojecten voor smartphones gebruikt worden.

John Gilmore sponsort het project. Zelf is hij al jarenlang gebruiker van LineaggeOS met MicroG en F-Droid.

https://www.fsf.org/news/librephone-project

https://fsf.org/campaigns/librephone (20:58′ Zoe Kooiman podcast met interview Rob Savoye)

https://librephone.fsf.org/

#librephone irc on irc.libera.chat.

https://www.replicant.us/

En in deze tabel ontbreekt dan nog de Europese Jolla/Sailfish phone:

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_open-source_mobile_phones

Linux VPN GUI

NordVPN heeft zijn Linux client of Linux GUI vrijgegeven op GitHub als open source project.
De Linux GUI werd in mei gelanceerd, en het bedrijf merkte een grote toename van de aktiviteit door Linux gebruikers. De GUI is gemakkelijker te gebruiken voor desktopgebruikers dan de typische commandolijn waar tekstcommando’s worden ingetikt.
Ook hun commandolijn interface hadden ze trouwens al als opensource vrijgegeven.
Het gaat hierbij dus alleen over de software aan de kant van de gebruikers.
Hun serversystemen en infrastructuur houden ze gesloten.
De GUI kan geïnstalleerd worden als snap pakket met sudo snap install nordvpn.
Er is een automatisch update systeem voorzien zodat de gebruiker dat niet zelf moet doen.

Investering in AI

Google kondigde dinsdag aan een grote investering te gaan doen in een AI centrum in India.
Ze zouden er 15 miljard dollar insteken. Het wordt een van Google’s grootste AI centra, met een gigiwatt vermogen, glasvezellijnen en nood aan een uitgebreide energie-infrastructuur.

Een Amerikaanse satteliet-tv aanbieder gaat AI inzetten om de gebruikers reklame aan te bieden op hun screensaver. Ze noemen het een “ChatGPT moment” voor de klanten.

Een advocaat in een zaak van een financieel familiedrame gebruikte AI om zijn dossier voor de rechtbank ineen te flansen. De rechtbank vond daar citaten in van niet bestaande bronnen, en riep de advocaat op het matje. In zijn schriftelijke verklaring voor het gebeuren stonden op zich ook weer eigenaardige dingen, en die bleken ook veroorzaakt te zijn door halucinerende AI. Het betrof een zaak aan het hooggerechtshof in New York.

Terwijl de Amerikaanse acteurs nog op hun achterste poten staan over het gebruik van AI, is de filmindustrie in Indonesië gestart met het maken van films met behulp van AI. Dat begint al bij het schrijven van het script, gaat verder met het genereren van beeld, enzovoort. De sector is goed voor 400 miljoen dollar omzet, maar ondertussen verdwijnen daar de job-aanbiedingen voor storyboarders, effectenmakers en acteurs die stemmen moeten inspreken. De producties kosten er minder dan 1% van de kostprijs in Hollywood.

Salesforce zegt dat hun klantendienst honderd miljoen dollar per jaar minder kost sinds de inzet van AI. Nu nog even afwachten of de klanten daar dan tevreden mee zijn, bv diegenen die bellen omdat ze ongerust zijn over de ransomware-aanval op Salesforce. Salesforce biedt zelf AI diensten aan aan zijn klanten, dus het is ook niet verwonderlijk dat ze er positief over zijn.

En ondanks die loftrompet over AI, heeft een onderzoek blootgelegd wat de pijnpunten zijn van algemene AI (Generative AI modellen). Die worden getraind met kennis van het internet, maar die is over heel de wereld niet egaal verdeeld. Veel inhoud op internet is Engelstalig, en kennis die bv in talen als Hindi of Tamil bestaat komt nauwelijks in de AI systemen terecht. Dat betkent dat kennis die al meer verspreid is, ook nog eens de bovenhand krijgt in de restultaten van AI. Wetenschappers noemen dat “Mode Amplification”. En nu steeds meer inhoud op het internet gemaakt wordt door AI, en dus dient als trainingsmateriaal voor nieuwe AI, ziet het er niet goed uit voor de kwaliteit van de resultaten in de toekomst.

China geeft Word op

De recente aankondigingen van China over het beperken van de export naar de VS van zeldzame grondstoffen, gebeurde in het WPS Office formaat. Dat is een in China veelgebruikt Office pakket, waarvan de documenten niet leesbaar zijn voor Microsoft Office. De Amerikanen moesten de documenten omzetten om ze te openen.
China geeft met het niet meer gebruiken van het Word documentformaat een sterk signaal aan de VS. En ook aan de rest van de wereld.
WPS is geen LibreOffice of OpenOffice formaat. WPS Office, origineel Kingsoft Office, is software van Kingsoft, een Chinees bedijf uit Beijing. Het is ooit begonnen als lokaal softwareproject, bestond voor verschillende systemen, maar baseerde sinds 2004 op OpenOffice.
Er zijn versies voor Linux, Windows, tablets enz. Het pakket kan allerei documentformaten lezen en schrijven, maar heeft dus ook nog altijd zijn eigen WPS formaat.

compiled by BCP v.0.7.0

Marthe is terug van UK en heeft massa’s materiaal bij..boeken, kaartjes, verhalen..
Wim is bezorgd over Arduino’s open source principes nu het opgekocht is door Qualcomm, en is verrast over een nieuwe Raspberry Pi 500, nl de “Raspberry yPi 500+“, met 16 Gb geheugen.

Een boek en kaartjes met grafisch werk van https://www.suzannetreister.net/ (tentoonstelling Oxford nog tot 12 april2026: “Prophetic Dreaming”).

The Commons

expub boek

Post-communist grounds
(in search of the Commons)

Chat control
Gaan wij in Europa het recht op onderlinge privé-communicatie (zoals Signal) verliezen?
“The EU (still) wants to scan
your private messages and photos”
fightchatcontrol.eu
Gaat de overheid alle platformen opleggen om een achterdeurtje te hebben waar de overheden langs binnen kunnen?
Moet het gebruik van versleutelde communicatie verboden worden? Worden we gesanctioneerd zonder dat we een misdrijf hebben begaan?

Spionage via de muis

Dit is er een voor in een detectivefilm: wetenschappers wisten de kleinste trillingen in de lucht op te vangen met de voelers van een computermuis. Het ging hierbij over een super-gevoelige muis met 20.000 DPI of meer. De gewone muis heeft rond de 1.000 DPI, dus het zijn al wel buitenbeentjes, die bv vanwege hun snelheid gebruikt worden bij het gamen. Die snelheid krijgen ze door hun gevoeligheid, en wie op een originele manier de muissignalen uitleest, kan ook de trillingen van spraak opvangen.
De geregistreerde trillingen kunnen verzameld worden en aan een AI systeem gevoed worden, dat er dan audio uit distilleert.
De wetenschappers titelden hun rapport: onzichtbare oren onder je vingertoppen: acoustisch afluisteren via de muis-sensoren.

Ubuntu 26

Er is een nieuwe versie voor volgend jaar gepland van Ubuntu. Wetende dat die een nummer hebben met jaar en maand, en dat de eerste versie van de halfjaarlijkse cyclus steeds in april verschijnt, herkent u versienummer 26.04. Ubuntu heeft een voor buitenstaanders irritante gewoonte om hun uitgave met de bijnaam te noemen, zodat het alleen voor ingewijden duidelijk is of het over een nieuwere of een oudere versie gaat, wat bij het versienummer wel gemakkelijk te volgen zou zijn. Bovendien geven ze hun distributies stripverhaal-achtige namen waarbij ze zorgen voor alliteratie tussen een dierensoort en een bijvoeglijk naamwoord, zoals deze nieuwe Resolute Racoon. Dat zorgt er natuurlijk ook voor dat daar over gesproken wordt, in plaats van over de eigenschappen of de strategische beslissingen die genomen zijn bij deze distributie. Maar goed, ze komt ook pas in 2026 uit, en we praten er nu al over, dus het heeft gewerkt.

Nb:
Racoon is een wasbeer, dus ga maar aan de slag met je vertaling, en neem vooral de vrijheid bij het voorvoegsel: de warme wasbeer, de winderige wasbeer bv, of wijze wasbeer, wonderbaarlijke wasbeer, welwillende wasbeer,
Onze keuze is: “De weerbare wasbeer”

Afpersing e-commerce platform

Het e-commerce platform Salesfore heeft een eis tot betalen van losgeld ontvangen van een criminele bende die zegt 1 miljard records van klanten van Salesforce te hebben gestolen. Ze zeggen dat ze weigeren te betalen.
De aanval zou al lang voorbereid zijn door de bende. Ze maakten een app om data te stelen, en dan begonnen ze een bel-toer bij Salesforce gebruikers. Ze hadden een verhaaltje klaar de de Salesforce gebruiker met een speciale app moest inloggen op zijn account.
Helaas liepen heel wat gebruikers er in, en die gebruikers zijn volgens de bende grote bedrijven als Toyota, FedEx enz. Dat werd gepubliceerd op een website. Het losgeld moet betaald zijn tegen vrijdag.

Arduino opgekocht

Het lijkt een 1-april grap, maar het is oktober, dus we blijven met verstomming het artikel herlezen dat aankondigt dat Qualcomm Arduino overneemt.

Op de website van Arduino heet het eufemistisch dat ze “de krachten bundelen” met Qualcomm Technologies.

Maar Qualcomm windt er geen doekjes om: Qualcomm neemt Arduino over: “Qualcomm to Acquire Arduino”.

De Arduino naam zou blijven bestaan, evenals hun “missie”. Waarom ze dan overgenomen werden? En hoeveel het gekost heeft? Voorlopig vragen zonder antwoorden, en de overname moet nog goedgekeurd worden door toezichthoudende instanties.

Maar er is duidelijk al wel samenwerking: er zijn plannen voor een concreet nieuw Arduino bord; de “Arduino Uno Q”. Daar zal een Qualcomm processor opzitten natuurlijk, naast een real-time microcontroller.
De Qualcomm processor wordt omschreven als een processor om “Debian Linux” op te draaien.
Er is een speciaal “Arduino App Lab” voorzien als een Integrated Development Environment die het combineren van een Real-time OS met Linux en Python naar AI flows moet vergemakkelijken. Het zou een open source platform zijn volgens Qualcomm.
Op de Arduino site is het al te downloaden ondermeer voor Debian en Ubuntu Linux.

https://www.arduino.cc/qualcomm

https://www.qualcomm.com/news/releases/2025/10/qualcomm-to-acquire-arduino-accelerating-developers–access-to-i

Arduino UNO Q

De deze week nieuw aangekondigde Arduino UNO Q met zijn dubbel brein bestaande uit een Real-Time STM32U585 microcontroller voor sturing en uitlezing, en een DragonWing QRB2210 processor van Qualcomm die Linux Debian draait, en AI en GPU mogelijkheden heeft.

De real-time processor is een Arm Cortex M33 van STMicroElectronics die draait aan 160 MHz, heeft een DSP en een FPU.

En een beetje een bizarre eigenschap: er is op het bord een led matrix aanwezig, met 104 schuin geplaatste leds in een rooster van 8 op 13.
Er is 16 GB eMMC opslag voorzien, en 2GB LPDDR4 RAM.

Er is wifi en bluetooth.

Het Arduino-blauwe bord is compatibel met de typische Arduino headers die toelaten een bord op een ander aan te sluiten (zogenaamde shields).

Er is een QWIIC connectorslot voor vier-aderige JST aansluiting van bv I2C toepassingen, en een usb-c aansluiting.

Het App Lab is vooraf geladen op de UNO Q, met sketches, Python, en AI modellen in een containersysteem.

Voorlopig is er alleen een pre-order mogelijkheid, het zou nog ongeveer een maand duren eer hij echt verkrijgbaar is. De UNO Q zou 47.60 euro kosten.

Arduino Q:

https://www.youtube.com/watch?v=QxPBCBX8ac8

https://www.arduino.cc/product-uno-q

https://www.st.com/en/microcontrollers-microprocessors/stm32u575-585.html

Rapport tegengehoiuden

Volgens de Guardian is in Groot-Brittanië de publicatie van een rapport tegengehouden.
Vandaag donderdag zou een rapport gepubliceerd worden over de belangrijkste bedreigingen voor de nationale veiligheid van het Verenigd Koninkrijk. Experts hebben maanden aan het rapport gewerkt, en het zou verwijzen naar de nakende ineenstorting van natuurlijke systemen door de klimaatcrisis. Daardoor zou een economische ramp kunnen ontstaan en de voedseltoevoer in het gedrang kunnen komen, en dat op de korte termijn van enkele jaren.
De regering zou de publicatie hebben tegengehouden, die normaal vandaag op een event in London zou plaatsvinden.

Slimme knop

De strijd tussen de slimme knop en de slimme klant is gestreden. De slimme klant die hem niet gekocht heeft wint. Logitech, dat zijn produkt pop Smart home noemt, verkocht een combinatie van een pop-brug, met een aantal fysieke knoppen die je overal in huis kon aanbrengen en een zelfgekozen functie kon geven via een app op je smartphone, bv bedienen van muziek, rolluiken, sfeerverlichting enz.
De bediening werkte door op de knop te drukken, tweemaal te drukken of ingedrukt te houden om daarmee verschillende voorgeprogrammeerde opdrachten uit te voeren. De knoppen werkten draadloos met ene ingebouwde (vervangbare) batterij. De set werd ongeveer negen jaar geleden gelanceerd voor ongeveer 100 euro en is nu in Belgie bv met korting te koop. Maar volgens een e-mail aan klanten van de fabrikant Logitech, zullen ze alle Pop switches buiten gebruik stellen, het is niet duidelijk of dat wereldwijd is of alleen in de VS.
Het is opvallend dat ze enerzijds zeggen dat de knoppen en de hub “niet meer ondersteund” worden, maar eveneens dat ze alle functionaliteit zullen verliezen. Ze worden blijkbaar op slag gereduceerd tot e-waste.
Logitech beweert het platform bijna 10 jaar ondersteund te hebben, maar de laatste jaren was de achteruitgang al merkbaar, problemen met compatibiliteit met de platformen of apparaten die bediend moeten worden.
De mail zou eind september verstuurd zijn, dus veel tijd om te bekomen van deze smart home kater heeft de klant niet; 15 oktober is volgende woensdag.

Hernieuwbare energie nu grootste

Hernieuwebare energie is nu wereldwijd de grootste brond van electriciteit geworden. In het begin van dit jaar stak het de vorige grootste bron van energie voorbij, en dat was … steenkool.
De cijfers komen van Ember, een think tank voor “global energy”. Helaas stijgt de vraag naar energie nog altijd, niet in het minst door de groei van de energie-hongerige Kunstmatige Intelligentie.
In de VS lijkt de groei van Hernieuwbare energie af te nemen als gevolg van de huidige politiek. Zonne-energie is al voor het derde jaar op rij de grootste opwekker van electriciteit wereldwijd.
China is de grote exporteur van zonnepanelen, maar ze werken ook aan windmolentechnologie. Zij hebben vijftien procent van de wereldwijde windmolencapaciteit op zee, en ze doen onderzoek naar windmolens die niet alleen stormen met wind van 100 tot 200 km/u kunnen doorstaan, maar er ook de energie van kunnen oogsten.

compiled by BCP v.0.7.0

Een paar links

https://techwontsave.us/

https://riseagainstbig.tech/learn-more/

https://fightchatcontrol.eu/

Hernieuwbare energie in Europa: Noorwegen springt er uit..

Denemarken werkt aan zijn digitale onafhankelijkheid
Het heeft sinds vorige zomer een traject richting LibreOffice gebruik..

Denemarken heeft een strategische keuze gemaakt om zijn digitale onafhankelijkheid te verzekeren. Iedere overheid in Europa die heeft gezien op welke manier Trump partijen onder druk zet om zijn agenda uit te voeren, inclusief de recherlijke macht of Amerikaanse Tech-bedrijven, zou toch twee keer moeten slikken. Zeker als ze dan beseffen dat hun kritieke IT systemen draaien op software van zo’n Amerikaanse bedrijven, of nog erger, dat alle data in de cloud van een Amerikaans bedrijf zit.
Uit gemakzucht is altijd de meest aanwezige lijn van software en online diensten gevolgd, maar gemakzucht is in deze tijd een slechte drijfveer.
Een aantal bedrijven en organisaties hebben wel hun huiswerk gemaakt, en hebben gekozen voor onafhankelijke alternatieven. Het voordeel voor Denemarken is dus dat er alternatievven zijn en dat er voorbeelden van gebruik zijn. En behalve licentiegelden valt er iets veel belangrijkers te winnen: software-onafhankelijkheid, controle over de eigen gegevens, controle over het tempo van installeren en updaten, de vrijheid om in sommige omstandigheden niet over te stappen op iets nieuws omdat aan de overkant van de wereld de top van een bedrijf beslist de stekker uit een produkt te trekken. En als het gaat over kosten, gaat het niet over de kost per gebruiker of per computer of per server enz. Het gaat over de keuze om een kost te doen, niet door een eenzijdig opgelegde licentieovereenkomst, waarbij 1 partij op eender welk moment kan beslissen het licentiemodel te veranderen, wat dan leidt tot niet gekozen financiële gevolgen; duurdere licenties, veranderd licentiemodel dat aanleiding geeft tot extra kosten, of verplicht overstappen naar een nieuw product van de leverancier zonder dat daar een nood aan was bij de gebruikers. Allemaal verborgen kosten die telkens zeer onaangenaam zijn voor een organisatie, omdat het zich op onvoorspelbare momenten en plaatsen voordoet. Bovendien is het vertrouwen ook een factor: we weten als aankoper niet wat voor verborgen functies in de software zitten, zoals backdoors die de veiligheid van de gebruikersgegevens in gevaar kunnen brengen.
Bij open source software kan een overheid twee onafhankelijke experts aanstellen die de open broncode onderzoeken, en er verslag over uitbrengen.

Soms zullen de beschikbare commerciële oplossingen niet voldoen aan de juridische verwachtingen van onze Europese gebruikers, of aan de Europese privacy-wetgeving, iets wat nu mogelijk soms nog genegeerd wordt. Of soms zal het gewoon niet exact tegemoet komen aan de noden, zonder vooruitzicht op verandering of aanpassing. Bij vrije software, die nog een stapje verder gaat dan alleen de broncode in te laten kijken, kan eender welke organisatie een expert inhuren om aanpassingen op maat te laten maken. En als die universeel nuttig zijn, en gedeeld worden, doen ook andere gebruikers er nog hun voordeel mee, een model dat snellere doorstromingen van verbeteringen op maat van de gebruikers toelaat.

Eens een overheid of andere organisatie tot die vaststelling komt, en de handen uit de mouwen wil steken, komt er een vervelende drempel in zicht. Of een paar.
- we zijn al afhankelijk van de bestaande commerciële oplossingen, dus het is te laat.
- de mensen zijn dit nu gewoon, dat gaan we niet veranderen, dat kost te veel moeite en tijd.
- onze IT diensten hebben niet de kennis om die andere software of oplossingen te ondersteunen.
- We zijn bang dat het niet lukt, en dan hebben we een nog groter probleem.
- Geen enkel bedrijf hier is groot genoeg om te doen wat wij nodig hebben.

Veel van die bezwaren zijn relatief, en gelden ook voor andere vernieuwingen die ingevoerd worden. Zo is de overgang van één office pakket naar een ander iets als verwisselen van merk van auto; de bediening is een beetje anders, maar met een nieuw model is dat soms ook zo, en dat is wel te overkomen.

Als de overgang niet super-dringend is, dan kan die ook geleidelijk gebeuren, op de gemakkelijkste plaatsen eerst, misschien zijn er geïnteresseerden die bv thuis al die bestaande alternatieven gebruiken, enz. Zo moet niemand bang zijn van de grote sprong, en zullen de eerste gebruikers aantonen dat het allemaal niet zo verschillend of moeilijk is aan de vogende.

Te laat? Als het kalf al verdronken is, tja dan is het verdronken, en dan zal het bv in onbruik geraakte produkt ook geen eeuwige ondersteuning meer krijgen van de oorspronkelijke uitgever ervan, als die nog bestaat. Die kan bv overgenomen zijn door een concurrent, die dat bepaald produkt van de markt haalde om zijn eigen produkt op te dringen. Dan kan deze overgang misschien een aanleiding zijn om aan een duurzamere vervanging te werken, waarvan de kost niet veroorzaakt wordt door deze transitie, maar door slechte keuzes of ongelukken uit het verleden.

De ondersteuning: een IT dienst die het niet aan kan om iets nieuws te leren gebruiken en onderhouden, zal werk hebben aan opleiding, en/of aan een mentaliteitswijziging. De IT moet in functie staan van de organisatie, en als dat méér het geval is, dan is dat ook voor IT beter, en kan het meer voldoening geven. De IT afdeling zal waardevoller zijn. Wat zeker is: een IT dienst krijgt meer mogelijkheden om problemen op te lossen omdat ze niet beperkt zijn tot de beperkte oplossingen die de leverancier aanbiedt. Voorheen werd de IT dienst door leveranciers gedwongen tot verandering en vernieuwing, en nu kunnen ze zich laten leiden door hun gebruikers in plaats van door hun leveranciers.

Op gebied van besturingssystemen zou het voor Europa echt een interessante beweging zijn om over te stappen op Linux als basis voor computers, zowel servers als desktops of laptops, en misschien zelfs tablets en smartphones. Want Europa heeft nooit een eigen Microsoft gehad, maar Europa heeft wel verschillende eigen onafhankelijke Linux distributies gehad. Er was waarschijnlijk geen Belgische Linux distributie, maar wel zeker Franse, Duitse en spaanstalige Linux distributies. Helaas was er toen weinig aandcht voor digitale soevereiniteit, en de meeste daarvan zijn verdwenen of samengegeaan met andere distributies. Helemaal verdwenen zijn ze nooit, integendeel, sommige bleven verbeteren en traag groeien, en zorgen er nu voor dat Linux toch een aantal zichtbare procenten van de computergebruikersmarkt uitmaakt.

Voor Europa is dit een kans: als de kern van waar je computers op draaien niet een controleerbaar betrouwbaar platform is, geef je je eigen sleutels doorlopend uit handen. Europese organisaties kunnen starten met wat kant en klaar bestaat, en er voor zorgen dat door een groter aantal gebruikers daar een bloeiende Europese sektor uit kan groeien, die onderling versterkend werkt.

Het grootste risico is het gebrek aan aan vastberadenheid en overtuiging, gebrek aan moed om de knoop door te hakken, en het werk stap voor stap uit te voeren.

Er is zeker een grote opdracht weggelegd voor het onderwijs, op alle niveaus. We zijn stilaan afgezakt naar een softwareslavernij: computers zijn vervangen door apparaten waar een gebruiker de meest passieve rol krijgt: gebruiken van voorgeïnstalleerde apps die uit een voorgeïnstalleerd kanaal komen.

Er moet terug een mentaliteit komen van alles zelf in handen durven te nemen, hoe fout het daarmee ook kan gaan.

Als daar door heel het onderwijs verticaal voor gekozen wordt, brengt elke stap de volgende vooruit, en kan een hoger niveau een waardevolle terugkoppeling bieden naar een lager. Een probleem op een lager niveau kan een case vormen voor het hoger niveau.

In de eenvoudigste vorm betekent het dat je altijd op zoek kan naar een andere compatibele open source of free software oplossing, want er is geen monopolie, en variatie is is net als in de genetica een voordeel.
Op hoger niveau of bij meer gespeialiseerde studenten kan dat gaan tot: Staat deze software je niet aan? Verander hem dan! Pas hem dan aan! Kijk wat het moet doen en schrijf iets beters! In plaats van frustratie met softwarebeperkingen krijg je dan een spiraal van verbetering en kennisopbouw.

AI bubbelt voort

Google is op zoek naar geld om de investeringen in KI op te voeren, en ze zoeken dat nu ook door te besparen. Ze mikken duidelijk op besparingen bij het personeel: in de zomer spoorde topman Pichai de werknemers al aan om meer KI te gebruiken in hun werk om productiever te zijn. Hij verklaarde dat de ontwikkeling van KI niet opgelost gaat worden door méér mensen aan te werven. Eerder omgekeerd, er moet onmiddellijk gebruik gemaakt worden van KI om efficiënter te werken en minder mensen in te zetten om de investeringen aan te kunnen. Het bedrijf is bezig met mensen een aanbod te doen om te vertrekken op de afdelingen hardware, zoektechnologie, advertentie en marketing, finaciën en de personeelsdienst. Recent moesten meer dan honderd mensen vertrekken op de Cloud afdeling.

Hernieuwbare energie in Europa

Als we de gegevens over hernieuwbare energie in Europa bekijken voor het tweede kwartaal van het jaar, zien we dat meer dan de helft van de opgewekte electriciteit uit hernieuwbare bronnen kwam, nl 54%. Dat is nog een lichte stijging tov vorig jaar, waar we ook al boven 50% zaten. Vooral in België en Luxemburg was de stijging van zonne-energie belangrijk, en in de EU in het algmeen is zonne-energie nu de grootste bron van electriciteit. In de zomermaand juni was de zon goed voor 22 procent van de energie, gevolgd door nucleair, wind, water en gas.

De cijfers werden verzameld door Eurostat:

https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20250929-3

Noorwegen is duidelijk de koploper:

https://ec.europa.eu/eurostat/documents/4187653/20614204/share-renewables-net-electricity-generation-q2-2024-q2-2025.jpg/de810ceb-2183-0795-e95f-69d04723a752?t=1758787221986

De maan van Saturnus

Een van de grotere manen van Saturnus, Enceladus, bevat volgens wetenschappers complexe organische molecules. Die hebben ze tenminste gevonden in een wolk die uitgestoten word door de maan. De maan zou een oceaan met zout water hebben, die mogelijk de omstandigheden kan vormen voor het ontstaan van leven.

Deze conclusies zijn gemaakt op basis van de gegevens van het Cassini project. Voordien was ook al organisch materiaal vastgesteld in een van de ringen van Saturnus.

De Europese ruimtevaartorganisatie wil verder onderzoek doen naar sporen van leven op Enceladus. Een idee is rond 2042 naar de wolk te vliegen, rond Enceladus te cirkelen, en mogelijk meetapparatuur neer te laten op de pool van de maan.

Onafhankelijke digitale boekenverkoper in UK

Bookshop.org launched in the UK in November 2020 as a platform for independent bookshops to sell physical books. Bookshops receive 30% of the cover price from each sale they generate; so far, the UK site has generated £4.5m for independent bookshops.

https://www.theguardian.com/books/2025/oct/01/online-platform-independent-bookshops-ebooks-uk

AI in Texas

Google voelt de hevige KI concurrentie, ondermeer door de investering van OpenAI en Oracle in een datacenter vol Nvidia hardware in Dallas, dat officieel in gebruik genomen werd eind september. Onder het motto “More compute, more revenue” zal het datacenter als het helemaal af is meer dan een Gigawat aan electriciteit gebruiken, vergelijkbaar met de capaciteit van de kerncentrale van Doel 3 bv.

De bedragen bij investeringen in zo’n infrastructuur loopt in de honderden miljarden dollar.

Hopelijk kunnen ze hun kogels wat in bedwang houden dan in Texas, want vorige week ging het internet er plat voor tienduizenden gebruikers in noord en midden Texas. Door de combinatie van verschillende diensten over de internetlijnen was er geen internet, geen telefoon, geen tv enz. Getroffen internetprovider Spectrum verklaarde dat de oorzaak een verdwaalde kogel was die een glasvezelkabel had doorboord. Het gebeurt wel eens meer dat hun infrastructuur geraakt wordt door schietgrage figuren.

Thinking Machines maakt AI

Een groep onderzoekers die weggingen bij OpenAI heeft een eigen bedrijf opgericht dat Thinking Machines Lab heet. Ze hebben nu een software uitgebracht die het maken van aangepaste frontier AI modellen automatiseert. Er is veel werk aan het fine-tunen van grote algemene AI modellen zoals die voor chatbots, en daar mikken ze op.

Interessante overzichtsschema’s in deze publicatie:

https://www.gov.uk/government/publications/frontier-ai-capabilities-and-risks-discussion-paper/frontier-ai-capabilities-and-risks-discussion-paper#:~:text=What%20is%20the%20current%20state%20of%20frontier,and%20have%20appeared%20faster%20than%20we%20expected.

compiled by BCP v.0.7.0

Nog 3 maanden…

Het wordt waarschijnlijk niet zo erg als de millenium bug, maar een aantal Belgische IT’ers wacht een spannend einde van het jaar 2025. De laatste drie maanden van het jaar zijn alles wat nog rest voor bedrijven die met andere bedrijven diensten of goederen uitwisselen, om in orde te zijn met Peppol. Peppol is een Europees bedacht systeem voor het e-procurement. Een aantal bedrijven zijn zeker al in orde, en gebruiken het systeem van electronische uitwisseling van facturen al, maar er wordt vermoed dat veel kleine bedrijven er nog aan moeten beginnen. De verplichting voor bedrijven om via Peppol te werken is een zware ingreep van de overheid op de werkwijze van bedrijven, omdat die rechstreeks ingrijpt op de manier hoe een bedrijf omgaat met zijn klant. Het is een verplichting die een soort overschakeling vereist die invloed heeft op de facturatiesoftware van de bedrijven, en niet ieder bedrijf kan daar gemakkelijk wijzigingen aan doen. En het heeft nog eens invloed op de manier hoe een bedrijf met zijn boekhouding of boekhouder werkt.

En de Belgische overheid legt de verplichting op vanaf januari 2026, maar stelt zelf geen gratis online platform ter beschikking voor de bedrijven die geen oplossing vinden die past bij hun facturatiesoftware, en ze laten het helemaal over aan commerciële aanbieders; “de vrije markteconomie zal het wel oplossen”. De overheid schuift de verantwoordelijkheid naar de bedrijven, de bedrijven denken dat het een probleem is voor hun boekhouder. Maar dat zou kunnen tegenvallen, want als je vanaf begin januari geen geldige factuur meer kan sturen, en moet wachten tot het einde van de maand als de boekhouder de kaft met facturen begint in te geven in het boekhoudpakket, en ze van daaruit verstuurt naar Peppol, duurt het ook veel langer eer het geld begint binnen te komen, en kan de financiële positie van het bedrijf in het gedrang komen.

Er is wat algemene informatie beschikbaar op efactuur.belgium.be
Onder de tilel “Wat doet Europa om e-facturatie te bevorderen” dachten we allerlei positieve maatregelen te vinden met ondersteuning voor onze bedrijven. Helaas lijkt Europa vooral de voorstudie gedaan te hebben, en legt het gewoon per wet vast dat het verplicht wordt.

https://efactuur.belgium.be/nl/article/wat-doet-europa-om-e-facturatie-te-bevorderen

Interessant ook dat de website niet de vraag stelt “Wat doet de Belgische overheid om zijn bedrijven te helpen met Peppol?”. De vraag niet stellen is zeker het antwoord niet geven, en behalve dat België het iets vroeger verplicht dan Europa oplegt komen we niet veel verder.
Even denken we nog “Aha!” als we op een pagina komen met “Softwareoplossingen voor het verzenden, ontvangen en verwerken van elektronische facturen”, misschien kunne we daar de nodige software downloaden voor verschillende computersystemen? Nee, het is een verijzing naar de bestaande “marktoplossingen”: een pagina met een lijstje met softwareleverandiers waar je dan maar iets uit moet kiezen.
Helemaal onderaan de informatiepagina vinden we toch een beschrijving van wat de overheid voor de bedrijven doet, in de “disclaimer”: De FOD Financiën publiceert deze lijst als dienstverlening voor eindgebruikers en als stimulans voor de IT-sector om oplossingen aan te bieden .. enz”.
Wat een dienstverlening…

https://efactuur.belgium.be/nl/article/softwareoplossingen-voor-het-verzenden-ontvangen-en-verwerken-van-elektronische-facturen

Hoe zou je verwachten dat de overheid dat organiseert? Logisch zou zijn dat er een website komt als “peppol.belgium.be”, waarop iedereen met een BTW nummer zich kan aanmelden, en daar de tools of webpagina krijgt om zijn facturen manueel of via een upload in te dienen, of voor grotere bedrijven op een andere automatische manier met dat systeem verbinding kan leggen vanuit zijn boekhoud of facturatiepakket als dat ermee uitgerust is. Je zou verwachten dat de overheid een app ter beschikking stelt, zoiets als bij de e-ID. Of dat er een officiële site is waar je de minnimumdiensten kan gebruiken, en dat je je tot externe partners kan wenden die er meer dienstverlening omheen bouwen, zo’n beetje als de werkloze die kiest voor de vakbond of de hulpkas voor werkloosheid. Over vakbonden gesproken, denk als tegenhangen aan de werkgeversorganisaties.

Nee, zo doet België het niet. Er is een Peppol Authority, maar dat is een eilandje aan de top, als gebruiker-bedrijf kan je daar niet aan. Er zijn allerlei sattellietbedrijfjes die met peppol kunnen communiceren, de “Peppol Certified Service Providers”, Zij bieden met eigen software, met een eigen platform, de dienst aan om peppol uitwisseling van facturen te doen voor hun klanten-bedrijven dus.
Als gebruiker-bedrijf moet je met één van die sattellietbedrijfjes in zee gaan. Op het eerste zicht gaan alle oplossingen richting “cloud”; het komt er op neer dat bv de kmo zijn facturen bij een online platform (een website van die sattelliet) moet ingeven of importeren, al dan niet via een API.

Peppol is het netwerk langs waar de facturen gaan circuleren, maar wat is die electronische factuur dan juist?
Het is een samengeperst pakketje van twee zaken:
- de gegevens van de factuur in een gestructureerde, dus vastgelegde vorm, eigenlijk een xml bestand; dat bevat een reeks lijnen tekst met een stukje data en een label er aan, bv een btw nummer van het facturerende bedrijf en het label “BTWNUMMER”. In die xml zitten dus ook de bedragen, klantgegevens enzovoort, kortom alles wat volgens de regels van peppol in de factuur moet zitten.
- het tweede stuk is voor de mens bedoeld: een pdf-je van de factuur.
XML is een algemene naam voor een bestand dat uit dergelijke combinaties bestaat, de vorm die de Belgische peppol instantie heeft vastgelegd heet “UBL” UBL staat voor Universal Business Language.

Alle labels zijn daarin vastgelegd, en een echt voorbeeld is

< cbc:IssueDate > 2026-01-01 < / cbc:IssueDate >

Het verzenden van die gestructureerde UBL bestanden via het peppol netwerk heeft men dan “Peppol-bis” genoemd, wat klinkt alsof er een tweede peppol is, maar dat is niet zo, die bis staat voor “Bussiness Interoperability Specification”.

Autofabrikant vervangt de kern

Een autofabrikant die een electrische SUV op de markt bracht, had heel wat problemen met slecht functioneren en bijhorende klachten van gebruikers. Uiteindelijk besloot de fabrikant om in alle voertuigen van het gestroffen type het hart van de auto te vervangen: de computer. Klachten van klanten begonnen al op het moment dat ze in hun auto probeerden te geraken. In principe kan dat met hun smartphone, maar dat werkte meestal niet. Dan kunnen ze als reserve een sleutelhanger met afstandsbediening gebruiken, maar ook die blijkt het dikwijls niet te doen. Ten slotte vallen ze terug op een kaart waarmee je zoals bij contactloos betalen met een bankkaart je auto kan openen. Maar dat blijkt dan weer niet goed te werken als het regent, waardoor de chauffeur soms meer dan een minuut bezig is om in zijn auto te geraken.
Eens binnen werkt de verbinding van de telefoon met de auto soms of dikwijls niet, infotainment werkt niet, enz. De problemen dateren van dag één van de lancering, en duurden voort doorheen het jaar 2025. Blijkbaar zijn ze niet met een eenvoudige softwareupdate te verhelpen. Nu heeft de fabrikant beslist de ingebouwde compouter van de auto helemaal te vervangen door een ander type dat ook in het model voor 2026 komt. De eigenaars van een EX90 van 2025 zullen opgeroepen worden om hun wagen daarvoor aan te bieden.
Het besturingssysteem van de auto’s is gebaseerd op Android Automitive OS. Allerlei Google diensten als Google maps zijn ingebouwd. Het geheel draait op een processor van NVIDIA. Als softwareupdates het probleem niet konden verhelpen, lag het misschien aan de hardware, want die zou in de nieuwe versie veel krachtiger zijn.

https://www.bvm.co.uk/edge-ai-computing/nvidia-jetson-comparison-and-faq/

Naar de maan

NASA zou voor het eerst sinds lang weer mensen naar de maan willen brengen, en wel in februari. Vier astronouten zouden een vlucht naar de maan maken zonder er te landen, maar het dient wel als voorbereiding op nieuwe toekomstige maanlandingen.
De hele trip naar de maan, er tien keer rond draaien, en terug naar de aarde zou tien dagen duren. Daarbij schieten ze meer dan negenduizend kilometer voorbij de maan, en gaan zo verder dan iemand ooit geweest is.

Alarm in de oceaan

Wetenschappers roepen op tot een hernieuwde wereldwijde inspanning om het gebruik van fossiele brandstoffen in te dijken. De oproep komt er nadat ze bij het Instituut voor Klimaatimpact in Potsdam hebben vastgesteld dat de zuurtegraad van de oceaan een kritische grens heeft overschreden.

Er zijn een aantal metingen die de gezondheidstoestand van onze planeet kenbaar maken: ozonlaag, aerosols, zuurtegraad van de oceaan, blauw watercyclus, groen watercyclus, veranderingen op land, CO2 concentratie, warmteuitstralingsbalans, fosforcyclus, stikstofcyclus, functionele integriteit in de biosfeer, en genetische diversiteit.

Helaas staan steeds meer van die meters in het rood, met nu de zuurtegraad van de oceaan als laatste bijkomend alarm.

https://www.planetaryhealthcheck.org/

https://www.cerac.be/sites/default/files/media/files/2024-08/freshwater.pdf

Pc systeem van Google

Volgens een ingewijde zou Google bouwen aan een besturingssysteem voor pc’s, dat gebaseerd is op hun Android systeem voor mobiele apparaten en hun ChromeOS systeem, dat ze al gebruikten voor hun Chromebooks, en dat gebaseerd is op hun Chrome browser.
Google kennende is het cloud-georienteerd, dat webapplicaties gebruikt uit de online softwarecatalogus van de Google play store.
De updates worden door Google zelf voorgeprogrammeerd en automatisch uitgevoerd op de achtergrond.
De bevoorrechte getuige van het systeem was niet toevallig de baas van de chipbouwer Qualcomm, wiens chips voornamelijk gebruikt werden in mobiele toepassingen als smartphones.

Misschien hoopt hij mee te liften richting desktop als leverancier van de processor waarop die toestellen gaan draaien, daarrmee aan de poten knagend van het toch al veelgeplaagde intel.

En onze vraag: is dit een verbetering voor de gebruikers (/consument)?

Qualcomm mikt ook op Windows

Qualcomm stelde zijn nieuwe Snapdragon X2 Elite en Extreme voor, en mikt daarmee ook op de Windows-pc-markt.
Qualcomm heeft ook aktief de ontwikkeling van de Linux kern voor deze processormodellen ondersteund. Ze werken daarvoor samen met Linaro en Tuxedo.
Op Linaro Connect 2025 werd een prototype getoond van een laptop met een ARM64 processor, en Tuxedo zou werken aan een commercieel verkrijgbare Linux laptop met de nieuwe Qualcomm processor-reeks.

Intel op zoek

Intel heeft Apple benaderd voor gesprekken over investering in of gebruik van de capaciteit van de intel productiefaciliteiten.
Intel is op zoek naar samenwerking om zijn noodlijdende positie op te krikken.
Apple heeft vroeger ooit intel chips gebruikt, maar heeft ondertussen zelf chips ontworpen, die het laat maken bij TSMC. De productiecapaciteit van TSMC ligt in Taiwan, en met de huidige politiek druk uit China, zou het voor Apple interessant kunnen zijn om te kijken naar een mogelijke tweede aanvoerlijn, bovendien een binnenlandse. Apple heeft er ook het geld voor, ze beloofden 600 miljard te zullen inversteren in de VS zelf.

compiled by BCP v.0.7.0

Geïnfiltreerd bij de data-analisten, als enige met mijn Linux laptop, verbinding makend via Anaconda (nee niet die Fedora installatie-tool), verbinding dus naar Jupyter, om een Jupyter notebook te gebruiken. Dat is op zich geen klein laptopje, maar wel een speciale documentvorm die bestaat uit blokjes tekst-commentaren en blokjes python code.
Die worden samen bewaard, het ziet er uit als een soort wiki, waar je achtereenvolgens (herhaald) een stukje uitleg kan hebben, en eronder een stukje python code dat echt uitgevoerd kan worden (met shift-enter)…